سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
64
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى)
است كه سامع هركدام از متعلّقات را بهريك از آن افراد ردّ مىنمايد . قسمّ اوّل خود بر دو نوع است زيرا نشر يا بر ترتيب لفّ بوده مانند فرموده حقتعالى : و من رحمته جعل لكم اللّيل و النّهار لتسكنوا فيه و لتبتغوا من فضله و يا بر غير ترتيب آن مىباشد مانند قول شاعر : كيف اسلو و انت حقف و غصن * و غزال لحظا و قد اوردفا و قسمّ دوّم مانند فرموده حقتعالى : و قالوا لن يدخل الجنّة الّا من كان هودا او نصارى . يعنى : قالت اليهود : لن يدخل الجنّة الا من كان هودا . و قالت النّصارى : لن يدخل الجنّة الّا من كان نصارى . پس خداوند متعال ابتداء كلام را لف آورد چون اشتباه و التباسى در بين نيست چه آنكه معلوم است هرگروهى صاحب خود را نسبت به اضلال و گمراهى مىدهد . صنعت لف و نشر شارح گويد : و از جمله محسّنات معنوى صنعت لفّ و نشر مىباشد و آن اينستكه : امور متعددى را ابتداء ذكر نموده چه بنحو تفصيل و چه بطور اجمال و سپس آنچه را كه بهريك از آحاد و افراد اين متعدّد تعلّق دارد ذكر ميكنند بدون اينكه در لفظ تعيينى باشد يعنى ذكر نشر بعد از لفّ بدون تعيين بوده بخاطر آنكه وثوق و اطمينان هست كه سامع آنچه تعلّق بهريك از آنها دارد را به آنها برمىگرداند زيرا بواسطه قرائن لفظى يا معنوى